Μπορεί ξαφνικά η περίοδός μας να μην έρχεται όταν την περιμένουμε. Να ξυπνάμε μέσα στη νύχτα χωρίς προφανή λόγο, να αισθανόμαστε περισσότερη κόπωση, να δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε ή να ξεχνάμε μια λέξη που μέχρι πριν από λίγο είχαμε στην άκρη της γλώσσας μας. Μπορεί ακόμη να αισθανόμαστε ότι το σώμα μας αντιδρά διαφορετικά στη ζέστη, στο στρες, στο φαγητό, ακόμη και στην άσκηση.
Και κάπου αρχίζουμε να αναρωτιόμαστε αν έχουμε μπει στην περίοδο της εμμηνόπαυσης.
Η απάντηση είναι ότι πιθανότατα δεν μιλάμε ακόμη για εμμηνόπαυση, αλλά για περιεμμηνόπαυση, δηλαδή τη μεταβατική περίοδο που προηγείται. Μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία, η οποία μπορεί να ξεκινήσει αρκετά χρόνια πριν από την τελευταία μας περίοδο και να συνοδεύεται από αλλαγές πολύ περισσότερες από τις γνωστές εξάψεις.
Και όσο καλύτερα καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει στο σώμα μας, τόσο ευκολότερα μπορούμε να το αντιμετωπίσουμε.
Τι είναι ακριβώς η περιεμμηνόπαυση;
Η περιεμμηνόπαυση είναι η περίοδος κατά την οποία το σώμα μας αρχίζει σταδιακά τη μετάβαση προς την εμμηνόπαυση. Οι ωοθήκες αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν και τα επίπεδα των ορμονών, κυρίως των οιστρογόνων και της προγεστερόνης, αρχίζουν να παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις.
Αυτό είναι και ένα από τα σημαντικότερα πράγματα που χρειάζεται να γνωρίζουμε: τα οιστρογόνα δεν μειώνονται απλώς με έναν σταθερό, προβλέψιμο ρυθμό. Κατά την περιεμμηνόπαυση μπορούν να ανεβαίνουν και να πέφτουν σημαντικά. Αυτές οι ορμονικές διακυμάνσεις βρίσκονται πίσω από πολλές από τις αλλαγές που παρατηρούμε στην περίοδο, στη θερμοκρασία του σώματος, στον ύπνο, στη διάθεση και στη σεξουαλική μας ζωή
Η περιεμμηνόπαυση συνήθως ξεκινά στη δεκαετία των 40, μπορεί όμως να εμφανιστεί νωρίτερα και η διάρκειά της διαφέρει σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Πότε τελειώνει; Όταν συμπληρώσουμε 12 συνεχόμενους μήνες χωρίς περίοδο. Τότε, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι έχουμε φτάσει στην εμμηνόπαυση.
Η περίοδός μας συνήθως δίνει το πρώτο σημάδι
Για πολλές από εμάς, η πρώτη ένδειξη είναι η αλλαγή στον κύκλο. Μια περίοδος μπορεί να έρθει νωρίτερα και η επόμενη πολύ αργότερα. Η ροή μπορεί να γίνει πιο έντονη ή πιο ελαφριά. Μπορεί να παραλείψουμε έναν μήνα ή να αλλάξει η διάρκεια της περιόδου μας. Αυτό συμβαίνει επειδή η ωορρηξία γίνεται σταδιακά λιγότερο προβλέψιμη.
Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε αλλαγή στην περίοδο μετά τα 40 οφείλεται αυτομάτως στην περιεμμηνόπαυση. Πολύ έντονη αιμορραγία, αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους, περίοδος που διαρκεί περισσότερο από επτά ημέρες ή κύκλοι που επαναλαμβάνονται συστηματικά σε διάστημα μικρότερο των 21 ημερών χρειάζονται αξιολόγηση από τον γιατρό μας. Το ίδιο ισχύει, φυσικά, για οποιαδήποτε αιμορραγία εμφανιστεί αφού έχουμε ήδη συμπληρώσει 12 μήνες χωρίς περίοδο
Οι εξάψεις είναι μόνο ένα κομμάτι της εικόνας
Όταν ακούμε τη λέξη εμμηνόπαυση, το μυαλό μας πηγαίνει σχεδόν αυτόματα στις εξάψεις. Πράγματι, αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα και μπορεί να αρχίσουν ήδη από την περιεμμηνόπαυση.
Πρόκειται για ένα ξαφνικό κύμα ζέστης που μπορεί να συνοδεύεται από εφίδρωση και κοκκίνισμα του προσώπου. Η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητά τους διαφέρουν σημαντικά από γυναίκα σε γυναίκα. Όταν εμφανίζονται τη νύχτα, οι γνωστές νυχτερινές εφιδρώσεις μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο μας.
Όμως η περιεμμηνόπαυση έχει πολύ περισσότερα πρόσωπα.
Μπορεί να εμφανιστούν κόπωση, πονοκέφαλοι ή ημικρανίες, ταχυπαλμίες, πόνοι στις αρθρώσεις, αλλαγές στη διάθεση, άγχος, ευερεθιστότητα, δυσκολία συγκέντρωσης και αυτό που συχνά περιγράφουμε ως “brain fog”. Δεν θα τα βιώσουμε όλες, ούτε με την ίδια ένταση. Ακόμη και στην ίδια γυναίκα, ένα σύμπτωμα μπορεί να εμφανιστεί για ένα διάστημα, να υποχωρήσει και αργότερα να δώσει τη θέση του σε κάποιο άλλο.
Γιατί δεν κοιμόμαστε όπως παλιά;
Ο ύπνος είναι ένα ακόμη σημείο στο οποίο μπορεί να αντιληφθούμε την αλλαγή.
Μπορεί να δυσκολευόμαστε να αποκοιμηθούμε, να ξυπνάμε αρκετές φορές μέσα στη νύχτα ή να ανοίγουμε τα μάτια μας πολύ νωρίτερα από όσο θα θέλαμε. Οι νυχτερινές εφιδρώσεις μπορούν φυσικά να μας ξυπνούν, αλλά οι διαταραχές ύπνου δεν εμφανίζονται αποκλειστικά στις γυναίκες που έχουν εξάψεις. Και κάπως έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας μικρός φαύλος κύκλος. Όταν δεν κοιμόμαστε καλά, την επόμενη ημέρα έχουμε λιγότερη ενέργεια, δυσκολευόμαστε περισσότερο να συγκεντρωθούμε και γινόμαστε πιο ευάλωτες στο στρες και στην ευερεθιστότητα.
Γι’ αυτό και η ανάγκη να εξασφαλίσουμε ακόμη καλύτερο ύπνο έχει μεγαλύτερη σημασία αυτή την περίοδο: σταθερό ωράριο, δροσερό και σκοτεινό υπνοδωμάτιο, λιγότερη καφεΐνη ειδικά τις απογευματινές ώρες, περιορισμός του αλκοόλ και λίγος χρόνος χωρίς οθόνες πριν ξαπλώσουμε μπορούν να μας βοηθήσουν.
Και η διάθεσή μας μπορεί να αλλάξει
Δεν είναι σπάνιο να αισθανόμαστε πιο ευερέθιστες, αγχωμένες ή συναισθηματικά ευάλωτες. Οι ορμονικές μεταβολές μπορεί να συμμετέχουν σε αυτές τις αλλαγές, χωρίς βέβαια αυτό να σημαίνει ότι κάθε δύσκολη ημέρα ή κάθε περίοδος άγχους οφείλεται στις ορμόνες.
Αν, λοιπόν, η διάθεσή μας αλλάζει τόσο ώστε να επηρεάζει την καθημερινότητα, τη δουλειά, τις σχέσεις ή την ποιότητα της ζωής μας, δεν πρέπει να περιμένουμε να περάσει, αλλά να μιλήσουμε σχετικά με τον γιατρό μας.
Τι είναι το περίφημο brain fog;
Μπαίνουμε σε ένα δωμάτιο και ξεχνάμε γιατί πήγαμε. Δεν βρίσκουμε τις κατάλληλες λέξεις όταν μιλάμε ή δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε σε κάτι που παλαιότερα κάναμε χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια. Οι δυσκολίες συγκέντρωσης και μνήμης συγκαταλέγονται στα συμπτώματα που αναφέρονται κατά την περιεμμηνόπαυση. Φυσικά, επίμονα ή έντονα προβλήματα μνήμης και συγκέντρωσης δεν τα αποδίδουμε από μόνες μας στις ορμόνες. Τα συζητάμε με τον γιατρό μας ώστε να διερευνηθούν σωστά.
Το σώμα μας αλλάζει και σε σημεία για τα οποία μιλάμε λιγότερο
Η μείωση και οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων μπορούν να επηρεάσουν και τον κόλπο και το ουροποιητικό σύστημα. Μπορεί να εμφανιστούν κολπική ξηρότητα, ενόχληση ή πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, συχνότερη ανάγκη για ούρηση ή μεγαλύτερη δυσκολία στον έλεγχο της ουροδόχου κύστης.
Κάποιες γυναίκες μπορεί να παρατηρήσουν μικρές διαρροές ούρων όταν βήχουν, γελούν, φτερνίζονται ή ασκούνται, ενώ άλλες αισθάνονται ξαφνικά τόσο έντονη ανάγκη για ούρηση ώστε δυσκολεύονται να φτάσουν εγκαίρως στην τουαλέτα. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης του πυελικού εδάφους μπορούν να αποτελέσουν μέρος της αντιμετώπισης, ενώ όταν τα συμπτώματα επιμένουν χρειάζεται συζήτηση με γιατρό ή εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή πυελικού εδάφους.
Τι συμβαίνει στη σεξουαλική μας ζωή;
Η σεξουαλική επιθυμία μπορεί επίσης να αλλάξει. Σε κάποιες γυναίκες μειώνεται, σε άλλες όχι. Η κολπική ξηρότητα ή ο πόνος κατά την επαφή μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη διάθεση για σεξ. Ανάλογα με το πρόβλημα, υπάρχουν επιλογές που μπορούν να βοηθήσουν, από κατάλληλα λιπαντικά και ενυδατικά προϊόντα για την κολπική περιοχή έως ιατρικές θεραπείες που συστήνονται από τον γυναικολόγο. Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζουμε αυτές τις αλλαγές σαν κάτι που πρέπει να υπομείνουμε, αντιθέτως να περάσουμε στη δράση.
Μπορούμε ακόμη να μείνουμε έγκυες;
Ναι. Η περιεμμηνόπαυση δεν σημαίνει ότι έχει σταματήσει η γονιμότητά μας. Η ωορρηξία μπορεί να είναι ακανόνιστη, αλλά εξακολουθεί να συμβαίνει. Επομένως, όσο έχουμε ακόμη περίοδο, ακόμη κι αν εμφανίζεται αραιά και απρόβλεπτα, υπάρχει πιθανότητα εγκυμοσύνης.
Χρειάζεται να κάνουμε ορμονικές εξετάσεις;
Θα ήταν βολικό να υπήρχε μία εξέταση αίματος που να μας έλεγε ξεκάθαρα ότι μπήκαμε στην περιεμμηνόπαυση. Συνήθως όμως τα πράγματα δεν λειτουργούν έτσι.
Επειδή τα επίπεδα των ορμονών παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις αυτή την περίοδο, μία μεμονωμένη μέτρηση μπορεί να μην αποτυπώνει με αξιοπιστία αυτό που συμβαίνει. Για τον λόγο αυτό, η διάγνωση βασίζεται συνήθως στην ηλικία, στα συμπτώματα, στις αλλαγές του κύκλου και στο ιατρικό ιστορικό μας. Αν χρειάζεται, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξετάσεις ώστε να διερευνήσει άλλες πιθανές αιτίες των συμπτωμάτων.
Τι μπορούμε να κάνουμε εμείς;
Η περιεμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια που πρέπει να θεραπεύσουμε. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι πρέπει να υπομένουμε συμπτώματα που δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας. Ξεκινάμε από τα βασικά, τα οποία αυτή την περίοδο αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία:
Φροντίζουμε τη διατροφή μας. Δίνουμε χώρο στα λαχανικά και τα φρούτα, στα προϊόντα ολικής άλεσης, στις καλές πηγές πρωτεΐνης και στα ωφέλιμα λιπαρά. Δεν αναζητούμε κάποια «μαγική δίαιτα για την εμμηνόπαυση», αλλά ένα σταθερό διατροφικό μοντέλο που υποστηρίζει το βάρος, την καρδιαγγειακή και τη συνολική μας υγεία.
Δεν εγκαταλείπουμε την άσκηση. Το περπάτημα, η πεζοπορία και κυρίως η μυϊκή ενδυνάμωση βοηθούν να προστατεύσουμε τη μυϊκή και οστική μας υγεία. Η τακτική φυσική δραστηριότητα μπορεί επίσης να βοηθήσει την ενέργεια, τη διάθεση και τον ύπνο.
Δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή στον ύπνο μας. Δεν είναι πολυτέλεια. Είναι κομμάτι της φροντίδας μας, ιδιαίτερα όταν οι ορμονικές αλλαγές αρχίζουν να τον διαταράσσουν.
Περιορίζουμε το κάπνισμα, το πολύ αλκοόλ και την υπερβολική καφεΐνη. Σε ορισμένες γυναίκες η καφεΐνη και το αλκοόλ μπορεί να επιδεινώνουν συγκεκριμένα συμπτώματα, ενώ το κάπνισμα συνδέεται και με πρόωρη εμμηνόπαυση.
Μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε τα δικά μας “triggers”. Δεν αντιδρούμε όλες με τον ίδιο τρόπο. Για κάποια γυναίκα οι εξάψεις μπορεί να επιδεινώνονται μετά από αλκοόλ, για κάποια άλλη από ζεστά ροφήματα ή στρες. Ένα απλό ημερολόγιο συμπτωμάτων μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε μοτίβα που διαφορετικά περνούν απαρατήρητα.
Και τι γίνεται με τα συμπληρώματα διατροφής;
Καθώς πλησιάζουμε στην εμμηνόπαυση, αρχίζουμε συχνά να ενδιαφερόμαστε περισσότερο για θρεπτικά συστατικά που σχετίζονται με την υγεία των οστών και τη συνολική μας ευεξία.
Το ασβέστιο και η βιταμίνη D, για παράδειγμα, είναι σημαντικά για την οστική υγεία. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες χρειαζόμαστε αυτομάτως ένα συμπλήρωμα. Η διατροφή, η ηλικία, η έκθεση στον ήλιο, οι εξετάσεις μας, η φαρμακευτική αγωγή και το ατομικό μας ιστορικό παίζουν ρόλο στο τι πραγματικά χρειαζόμαστε. Αντίστοιχη προσοχή χρειάζεται με τα φυτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν για συμπτώματα της περιεμμηνόπαυσης. Το «φυτικό» δεν σημαίνει αυτομάτως ασφαλές ή κατάλληλο για όλες.
Γι’ αυτό πριν ξεκινήσουμε οποιοδήποτε συμπλήρωμα, ιδιαίτερα αν λαμβάνουμε φαρμακευτική αγωγή ή έχουμε κάποιο χρόνιο νόσημα, συζητάμε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό μας.
Πότε μιλάμε με τον γιατρό μας;
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε μέχρι τα συμπτώματα να γίνουν ανυπόφορα. Αν επηρεάζουν τον ύπνο, την ψυχική μας διάθεση, τη σεξουαλική ζωή, την εργασία ή γενικότερα την καθημερινότητά μας, αξίζει να ζητήσουμε ιατρική συμβουλή. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ασυνήθιστη ή πολύ έντονη αιμορραγία, αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους ή μετά τη σεξουαλική επαφή, καθώς και σε αιμορραγία που εμφανίζεται αφού έχει ήδη περάσει ένας ολόκληρος χρόνος χωρίς περίοδο.
Το ίδιο ισχύει για κάθε νέο, επίμονο ή έντονο σύμπτωμα. Το γεγονός ότι βρισκόμαστε στην ηλικία της περιεμμηνόπαυσης δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδίδουμε αυτομάτως κάθε αλλαγή στις ορμόνες.
Μια διαφορετική φάση που αξίζει περισσότερη φροντίδα
Η περιεμμηνόπαυση μπορεί να κρατήσει χρόνια και δεν υπάρχει ένας μοναδικός τρόπος να τη βιώσουμε. Για κάποιες από εμάς περνά σχεδόν αθόρυβα. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να αρχίσουμε να ακούμε λίγο πιο προσεκτικά το σώμα μας.
Ελάτε στο φαρμακείο μας για να συζητήσουμε τις ανάγκες σας και να σας βοηθήσουμε να επιλέξετε τα κατάλληλα προϊόντα φροντίδας και συμπληρώματα διατροφής, όπου αυτά χρειάζονται και είναι κατάλληλα για εσάς. Και φυσικά, μπορείτε να βρείτε ενδιαφέρουσες επιλογές μας στις καλύτερες τιμές και στο e-shop μας.